Szpiczak plazmocytowy - FAQ

dr A. Walter-Croneck, dr K. Głogowska

Co to jest szpiczak plazmocytowy?

Szpiczak plazmocytowy to nowotwór złośliwy, który powstaje z komórek plazmatycznych (plazmocytów). Jest to rodzaj białych krwinek odpowiedzialnych za wytwarzanie przeciwciał czyli białek odpornościowych walczących z wirusami i bakteriami. Kiedy plazmocyt stanie się komórką nowotworową zaczyna się nadmiernie namnażać bez kontroli organizmu. Komórki plazmatyczne nowotworowe najczęściej nadal wytwarzają białka o budowie przeciwciał, jednak są one niefunkcjonalne, tzn nie maja zdolności do walki z zakażeniami. Ponieważ komórki nowotworowe są  klonem (czyli wywodzą się wszystkie z tej samej komórki) wytwarzają także takie samo białko. Białko to można stwierdzić we krwi i nazywa się je białkiem monoklonalnym.

Co to jest gammapatia monoklonalna?

Gammapatia monoklonalna to określenie sytuacji, kiedy we krwi pacjenta stwierdza się charakterystyczne białko monoklonalne. Jest ono wykrywane najczęściej w proteinogramie- jest to jeden z rodzajów badania krwi. Proteinogram nie jest rutynowym badaniem i zleca się go najczęściej, jeśli pacjent ma podwyższone OB. Po stwierdzenie takiego białka przeprowadza się bardziej szczegółową diagnostykę w kierunku szpiczaka. U większości osób nie potwierdza się rozpoznania choroby i stawia się rozpoznanie: gammapatia monoklonalna o nieustalonym znaczeniu ( w skrócie MGUS).  Jest to częste zaburzenie u ludzi, szczególnie po 50r.ż. Pacjent z takim rozpoznaniem wymaga częstej kontroli poziomu tego białka, gdyż jest ryzyko ok. 1 % na rok, że MGUS przejdzie w szpiczaka. Niemniej MGUS nie jest uważany za chorobę i nie wymaga leczenia. Nie daje również objawów i w przeciwieństwie do szpiczaka nie prowadzi do powikłań takich jak zmiany kostne czy uszkodzenie nerek.

Czemu zachorowałam/em na szpiczaka?

Niestety nie znamy odpowiedzi na to pytanie. Wydaje się że chorobie sprzyja długotrwałe pobudzenie układu odpornościowego, gdyż plazmocyty są ważną składową tego układu. Istnieją również predyspozycje genetyczne- krewni chorych mają nieco większą szansę zachorowania na tę chorobę. Jednak u zdecydowanej większości chorych nie jesteśmy w stanie wykazać żadnych czynników, które mogły doprowadzić do rozwoju szpiczaka.

Jak rozpoznać szpiczaka?

Do rozpoznania szpiczaka konieczne jest stwierdzenie powyżej 10% plazmocytów nowotworowych w szpiku kostnym. Dlatego do rozpoznania konieczne jest wykonanie biopsji szpiku.

Jak objawia się szpiczak?

Szpiczak jest chorobą, która przez długi czas może rozwijać się skrycie, nie dając żadnych objawów. Pacjenci kierowani do diagnostyki choroby najczęściej uskarżają się na nasilające się bóle kostne i osłabienie. Jednak są to objawy bardzo niecharakterystyczne, dlatego często diagnostykę w kierunku choroby rozpoczyna się dopiero po stwierdzenie nieprawidłowości w rutynowo zlecanych badaniach – może to być niedokrwistość (anemia), podwyższone OB, pogorszenie funkcji nerek, czy charakterystyczne zmiany w prześwietleniach układu kostnego.

Jakie badania należy wykonać przy rozpoznaniu szpiczaka?

Przy podejrzeniu szpiczaka wykonuje się badanie szpiku kostnego oraz szczegółowe badania krwi i moczu, aby wykryć w nich obecność białka monoklonalnego. Na podstawie powyższych badan można najczęściej postawić rozpoznanie choroby. W dalszej kolejności chorzy powinni mieć wykonane prześwietlenia układu kostnego w celu wykrycia zmian w kościach.

Jak bardzo zaawansowana jest moja choroba?

Najczęściej szpiczak jest chorobą pierwotnie uogólnioną, czyli jest obecny w całym organizmie i nie mówimy tu o stopniach zaawansowania choroby jak na przykład przy rakach.

Jak się leczy szpiczaka plazmocytowego?

Podstawą leczenia jest chemioterapia, oparta na nowych lekach, nazywanych tak, w odróżnieniu od klasycznych leków cytostatycznych. Obecnie trzy nowe leki są refundowane i dostępne w Polsce: bortezomib, talidomid i lenalidomid. Leki te zawsze łączy się z lekami sterydowymi (prednizonem i deksametazonem), oraz czasem z klasycznymi cytostatykami takimi jak melfalan, cyklofosfamid czy doksorubicyna. Chorzy, którzy są stosunkowo młodzi (do 70 r.ż.) i w dobrym stanie ogólnym, po uzyskaniu częściowej lub całkowitej remisji choroby, powinni mieć wykonaną autotransplantację szpiku. Przy obecnie stosowanym leczeniu niestety nie udaje się wyleczyć całkowicie choroby i po różnym czasie następuje jej nawrót. Tu również podstawą leczenia jest chemioterapia oparta na nowych lekach. Poza wyżej wymienionymi na świecie jest już zarejestrowanych bardzo dużo nowych preparatów, oraz toczy się wiele badań klinicznych nad kolejnymi. Być może w najbliższej przyszłości część z nich będzie refundowana i dostępna w Polsce. Do tego czasu warto rozważyć udział w badaniu klinicznym, jeśli się ma taką możliwość, gdyż oferują one najszybszy dostęp do nowoczesnych terapii.

Poza leczeniem chemioterapią chorzy z reguły wymagają dodatkowego leczenia objawów choroby. Wszyscy chorzy ze zmianami kostnymi powinni otrzymywać jeden z dwóch leków: kwas zoledronowy lub kwas pamidronowy, podawane dożylnej co miesiąc. Ponadto niekiedy chorzy wymagają interwencji ortopedy lub neurochirurga.

Ze względu na bóle kostne chorzy często musza otrzymywać silne leki przeciwbólowe- pochodne morfiny, przy czym wraz ze skutecznym leczeniem chemioterapią dolegliwości bólowe z reguły stopniowo ustępują i chorzy najczęściej mogą zmniejszyć lub odstawić te leki.

Czy będę miał przeszczep szpiku?

Każdy chory w wieku poniżej 70 lat i w dobrym stanie ogólnym, bez istotnych obciążeń powinien mieć wykonaną autotransplantację szpiku. Polega ona na pobraniu od chorego jego własnych komórek macierzystych (czyli tych, z których odbudowuje się szpik), podaniu bardzo wysokich dawek chemioterapii oraz przetoczeniu pobranych komórek. Procedura ta znacząco wydłuża życie chorych ze szpiczakiem. W pewnych przypadkach  młodych chorych w bardzo dobrym stanie ogólnym oraz z przesłankami, że będą mieli agresywna chorobę można wykonać alotransplantację szpiku (czyli przeszczep komórek macierzystych od innej osoby). Jest ot jedyna procedura, która daje szansę na całkowite wyleczenie choroby jednak jest ona obciążona bardzo licznymi powikłaniami, w tym niestety śmiertelnymi.

Czy szpiczaka plazmocytowego da się wyleczyć?

Niestety nie. Stosowane obecnie schematy chemioterapii również te najnowocześniejsze nie dają możliwości całkowitego wyleczenia choroby. W ostatnim czasie udało się jednak znacząco wydłużyć życie chorych, dlatego można powiedzieć, że szpiczak u części pacjentów przypomina chorobą przewlekłą, z która można żyć wiele lat.

Czy mogę jakoś wpłynąć na wynik leczenia?

Największy wpływ na rezultat leczenia ma wrażliwość nowotworu na chemioterapię oraz stan ogólny chorego, gdyż u osób bez istotnych chorób towarzyszących można zastosować silniejszą i bardziej skuteczną chemioterapię. Obecnie w większości przypadków chory przyjmuje leki w domu, dlatego ważne jest aby prowadził regularny, zdrowy tryb życia, ze zdrową dietą, niewielkim wysiłkiem fizycznym dopasowanym oczywiście do możliwości oraz z unikaniem znacznych skupisk ludzkich.  Bardzo ważne jest także , aby stosować się do zaleceń lekarskich oraz zgłaszać hematologowi w trakcie wizyty niepokojące objawy.

Jak wygląda życie ze szpiczakiem plazmocytowym?

Po ustaleniu choroby chory otrzymuje chemioterapię, która obecnie w większości przypadków może być stosowana w ramach poradni hematologicznej. Leczenie takie trwa kilka miesięcy, i większość tego okresu spędza się w domu. W przypadku chorych w młodszym wieku bez innych obciążeń przeprowadza się autotransplantację szpiku, która wymaga przebywania kilka tygodni w zamkniętym ośrodku przeszczepowym. Po zakończeniu leczenia chorzy wymają okresowej kontroli w ramach poradni hematologicznej. Kiedy dojdzie do nawrotu choroby ponownie włącza się chemioterapię, również najczęściej w postaci tabletek. Z tego powodu u wielu chorych szpiczak przebiega jak inne choroby przewlekłe, z koniecznością przyjmowania leków doustnych i regularnej kontroli w poradni specjalistycznej. Niestety u części chorych szpiczak ma bardziej agresywny przebieg, może powodować znaczne zaburzenia funkcji nerek, czy głęboką niedokrwistość,  z tego powodu chory może wymagać dłuższych i częstszych pobytów w szpitalu.

Wsparcie kampanii:
Wczesna diagnostyka szpiczaka plazmocytowego w Polsce

Aby kontynuować korzystanie z tej strony, zezwól na korzystanie z ciasteczek. Więcej informacji

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce.

Zamknij