Kiedy ból kręgosłupa zaczyna być czerwoną flagą

dr Piotr Ligocki

Ból kręgosłupa oraz inne dolegliwości stawowe stanowią ok. 12 -30 % wizyt u lekarza POZ, a ilość osób dotkniętych tą dolegliwością wzrasta wraz z wiekiem.

O ile powikłania stawowe w szpiczaku plazmocytowym mamy dobrze zidentyfikowane (artropatia amyloidowa, wtórna dna moczanowa, zapalenie stawów w przebiegu krioglobulinemii, septyczne zapalenie stawów (SZS), neuropatie z ucisku, naciekanie stawów przez zmiany nowotworowe rozwijające się na kostnych powierzchniach stawowych) to objawy przed rozpoznaniem choroby bywają złudne i mylące. W przypadku bólu kręgosłupa u osoby w starszym wieku należy bacznie zwrócić uwagę na kilka aspektów, aby nie przeoczyć „czerwonych flag” związanych ze szpiczakiem plazmocytowym. Ból może poprzedzać, nawet o kilka miesięcy, wystąpienie innych objawów ujawniających nowotwór.

Bóle kręgosłupa o różnej, swoistej i nieswoistej etiologii, dotyczą przynajmniej raz w życiu 60-85% populacji. Najczęściej są to dolegliwości odcinka lędźwiowo-krzyżowego, najrzadziej odcinka piersiowego. Badania epidemiologiczne wykazały, że ponad 50% ludzi starszych cierpi z powodu bólu w szczególności dolnego odcinka kręgosłupa, co jest ilością tożsamą na całym świecie. Większość tych dolegliwości bólowych jest nieswoista, jednakże niektóre cechy tego bólu oraz objawy towarzyszące, powinny być dla lekarza drogą naprowadzającą w rozpoznaniu swoistego schorzenia, w tym szpiczaka plazmocytowego.

Najważniejsze z nich to:

  • początek dolegliwości bólowych w wieku poniżej 20 roku życia lub powyżej 55, kiedy wcześniej takie dolegliwości u pacjenta nie występowały. Ważnym elementem wywiadu wydaje się także obciążenie rodzinne chorobami rozrostowymi układu krwiotwórczego.
  • brak jednoznacznej przyczyny silnych dolegliwości bólowych kręgosłupa, z negowaniem przez pacjenta urazu, przeciążenia oraz brak reakcji na wcześniejsze leczenie przeciwbólowe.
  • łączenie się z bólem pleców takich objawów jak gorączka, dreszcze, nagły spadek masy ciała, które wystąpiły w szczególności u osoby z wcześniejszym poczuciem zdrowia, a jego pogorszenie nie ma uchwytnej przyczyny.
  • kiedy mamy do czynienia z bólem kręgosłupa o charakterze ciągłym, narastającym, wzmacniający się w pozycji leżącej w porze nocnej, który potrafi obudzić pacjenta, niereagujący na stosowane NLPZ (co nam różnicuje jego etiologię z bólem zapalnym pleców w przebiegu zzsk) jest czerwoną flagą dla zmian nowotworowych, zarówno pierwotnych jak i przerzutowych. Jednakże ból w przebiegu szpiczaka plazmocytowego może być też bólem dziennym narastającym pod wpływem ruchu, co utrudnia nam różnicowanie z bólami dyskopatycznymi. W tym wypadku brak reakcji na leczenie NLPZ, w połączeniu z innymi objawami ogólnymi, może nas wcześnie naprowadzić na ścieżkę diagnostyczną szpiczaka plazmocytowego.
  • ból w klatce piersiowej, który jest głównie „zarezerwowany” dla kardiologów, również może być czerwoną flagą. Kiedy zostanie on zanegowany jako ból wieńcowy, zazwyczaj przyczyna jego są zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, ale należy pamiętać, że czynnik tego bólu może być swoisty. Jeżeli utrzymuje się ten objaw ponad 3 tygodnie i nie reaguje na konwencjonalne leczenie, musimy wykluczyć jako przyczynę podrażnienia nerwów międzyżebrowych. Wtedy myślimy o możliwości zapalenia krążka międzykręgowego (discitis), złamaniu kompresyjnym trzonów kręgowych, przerzutach nowotworowych lub guzie kręgosłupa piersiowego oraz szpiczaku plazmocytowym. Bardzo pomocnym narzędziem w diagnostyce będzie klasyczne zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa w dwóch projekcjach.
  • u pacjenta z objawami bólu pleców musimy zwrócić uwagę na łączące się z nim zaburzenia statyki kręgosłupa. Chodzi tu głównie o różnego rodzaju trwałe ograniczenie postawy i zakresu ruchu, które wystąpiły nagle, a mogą się wiązać ze złamaniami osteoporotycznymi w przebiegu szpiczaka plazmocytowego. Zaawansowana osteoporoza oraz ubytek wzrostu występujący u pacjenta stanowi również ważny objaw alarmowy. Jeżeli u osoby, u której wcześniej nie występowały objawy wymuszonej postawy ciała, a obecnie wystąpiły i są związane z bólem pleców, to należy to traktować jako bardzo silny punkt diagnostyczny, który nasz tok myślenia naprowadza na możliwość łączenia tego objawu z chorobą nowotworową. Również przedłużające się objawy rwy kulszowej, bólu międzyżebrowego, które pomimo farmakoterapii nie zmniejszają się, są powodem do wykonania badania rentgenowskiego, które naprowadzi nas na możliwą przyczynę. Ważny jest też czas trwania tych zaburzeń – ponad jeden miesiąc, oraz brak reakcji na farmakoterapię.

Przy podejrzeniu swoistych przyczyn dolegliwości bólowych kręgosłupa większość autorów zaleca następujący panel badań diagnostycznych:

  • morfologia krwi ze szczególnym zwróceniem uwagi na niedokrwistość normocytową, OB, badanie ogólne moczu, proteinogram, poziom fosfatazy alkalicznej – badania dostępne w koszyku świadczeń dla lekarzy POZ.
  • zdjęcie radiologiczne kręgosłupa (AP i boczne) oraz innych kości w przypadku stwierdzenia miejscowych dolegliwości bólowych (kości długie, czaszka ) – badania dostępne w koszyku świadczeń dla lekarzy POZ.
  • tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny kręgosłupa, badanie densytometryczne kości – proszę zwrócić uwagę, że w przypadku diagnostyki osteoporozy metodą DEXA diagnostyczne jest jednoczesne wykonanie densytometrii dwóch regionów tj. kręgosłupa odcinka lędźwiowo – krzyżowego oraz szyjki kości udowej.

W spojrzeniu reumatologa na objawy wczesne szpiczaka plazmocytowego są głównie zawarte objawy bólowe, jednakże należy pamiętać że ból jest jednym z najważniejszych objawów patologii w organizmie ludzkim.

Wsparcie kampanii:
Wczesna diagnostyka szpiczaka plazmocytowego w Polsce

Aby kontynuować korzystanie z tej strony, zezwól na korzystanie z ciasteczek. Więcej informacji

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce.

Zamknij